کارت کپچر چیست؟ انواع، کاربردها و نکات خرید

اگر به پخش زنده‌ی بازی‌های ویدیویی در توییچ یا یوتیوب فکر می‌کنید، احتمالاً درباره‌ی خریدن یا نخریدن کارت کپچر سؤالاتی برای شما پیش آمده است. کارت کپچر فقط ابزار استریمرها نیست؛ از تبدیل فیلم‌های قدیمی به فایل دیجیتال گرفته تا ضبط کلاس‌های آموزشی و پردازش تصاویر دوربین‌های صنعتی و پزشکی، کاربردهای متنوعی دارد. در این مقاله توضیح می‌دهیم کارت کپچر چیست، چگونه کار می‌کند، چه انواعی دارد، در چه زمینه‌هایی به کار می‌رود و هنگام خرید آن به چه نکاتی باید توجه کنید.

کارت کپچر چیست؟

کارت کپچر قطعه‌ای سخت‌افزاری است که با نام‌های ویدئو کپچر و کپچر کارت نیز شناخته می‌شود. کارت کپچر پل ارتباطی بین دنیای آنالوگ و دیجیتال است؛ این قطعه سیگنال‌های تصویری و صوتی را از دستگاه‌هایی مانند دوربین‌های فیلم‌برداری، کنسول‌های بازی، پخش‌کننده‌های DVD و... دریافت کرده و آن‌ها را به فرمت‌های ویدئویی دیجیتال تبدیل می‌کند. سپس این اطلاعات دیجیتال به کامپیوتر یا دستگاه‌های دیگر منتقل می‌شود تا بتوان آن‌ها را ویرایش، ذخیره یا به صورت زنده پخش کرد.

به بیان دیگر، کارت کپچر دستگاهی است که همراه با رایانه برای ضبط محتوای روی صفحه و رمزگذاری آن (Encode) برای پخش زنده (Live Stream) یا ضبط در یک فایل ویدیویی با کیفیت بالا استفاده می‌شود. کارت‌های کپچر را می‌توان با کنسول‌های بازی ویدیویی جدید و قدیمی و همچنین رایانه‌ها و دوربین‌ها استفاده کرد. امروزه کارت‌های کپچر بیشتر توسط استریمرها و گیمرها در حین اجرای بازی‌های ویدیویی استفاده می‌شوند.

امروزه کارت‌های کپچر در اشکال و اندازه‌های مختلف عرضه می‌شوند و از همه مهم‌تر، دیگر نیازی به باز کردن کامپیوتر نیست و می‌توان از کارت‌های مستقل خارجی نیز استفاده کرد.

کارت کپچر چگونه کار می‌کند؟

کارت‌های کپچر در واقع امکان ضبط سیگنال‌های ویدئویی و صوتی از دستگاه‌های دیگر را، عموماً از طریق کابل HDMI، فراهم می‌کنند. این دستگاه به کاربران کمک می‌کند تا اجرای بازی روی کنسول پلی‌استیشن، ایکس‌باکس و همین‌طور پی‌سی را ضبط کنند. کارت کپچر مانند یک دریافت‌کننده‌ی داده‌های ورودی عمل می‌کند. روند کار آن را می‌توان در سه مرحله خلاصه کرد:

1. دریافت سیگنال: کارت کپچر از طریق پورت‌هایی مانند HDMI، SDI یا اتصالات آنالوگ قدیمی‌تر، سیگنال‌های ویدئویی و صوتی را دریافت می‌کند.
2. تبدیل به دیجیتال: سیگنال‌های دریافتی به داده‌های دیجیتال تبدیل می‌شوند که کامپیوتر می‌تواند آن‌ها را پردازش کند.
3. انتقال داده: داده‌های دیجیتال به کامپیوتر یا دستگاه هدف منتقل شده و در نرم‌افزارهای ویرایش ویدیو یا پخش زنده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

وقتی کاربر از دو دستگاه PC برای این کار بهره بگیرد، یک پی‌سی برای اجرای بازی‌ها و دیگری برای استریم کردن بازی استفاده می‌شود؛ بنابراین کارت کپچر به پی‌سی مخصوص استریم متصل خواهد شد. در حین این عملیات، تراشه‌ی کارت گرافیک به‌طور مستمر داده‌ها را به کارت کپچر منتقل می‌کند. این سیگنال ویدئویی ضبط و سپس برای تبدیل به فرمت ویدئویی مورد نظر برای پخش در اینترنت رمزگذاری (Encode) می‌شود. سرانجام فایل با فرمت مورد نظر در سایت‌هایی مانند توییچ یا یوتیوب بارگذاری می‌شود تا برای دیگر کاربران قابل استفاده باشد. فایل یا استریم مورد نظر سپس در سیستم کاربر نهایی یا همان بیننده رمزگشایی (Decode) شده و قابل دیدن خواهد بود.

رمزگذاری سخت‌افزاری در کارت کپچر

برخی کارت‌های کپچر به‌صورت سخت‌افزاری قابلیت رمزگذاری داده به فرمت‌های استاندارد را دارند و بنابراین پردازش این مرحله به‌جای CPU رایانه، بر عهده‌ی خود کارت کپچر خواهد بود. در این صورت بار پردازشی ناشی از عملیات Encode در حین ضبط یا استریم ویدئویی از دوش پردازنده‌ی مرکزی (CPU) برداشته می‌شود و منابع آن در اختیار اجرای بازی باقی می‌ماند.

انواع کارت کپچر

با توجه به پیشرفت نرم‌افزارهای ویدئویی و استریمینگ، ارتقای تکنولوژی قطعات سخت‌افزاری و افزایش استفاده از کارت کپچر در سال‌های اخیر، انواع مختلفی از کپچر کارت تولید شده است. کارت‌های کپچر را می‌توان از دو جنبه دسته‌بندی کرد: نحوه‌ی اتصال (اینترنال، اکسترنال و مستقل) و نوع سیگنال ورودی (آنالوگ، دیجیتال یا ترکیبی از هر دو).

کارت کپچر اینترنال، اکسترنال و مستقل

• کارت کپچر اینترنال (داخلی): درون کیس کامپیوتر نصب شده و به مادربرد متصل می‌شود. اگر بخواهید یک کارت داخلی را در سیستم نصب کنید، باید یک اسلات کارت اضافی در کنار کارت گرافیک خود برای نصب آن داشته باشید.
• کارت کپچر اکسترنال (خارجی): به صورت جداگانه به کامپیوتر متصل می‌شود و قابل حمل است. کارت‌های کپچر خارجی از طریق USB 3.0 یا USB Type-C به رایانه‌ی شخصی متصل می‌شوند و بنابراین استفاده از آن‌ها بسیار ساده‌تر و در برخی موارد ارزان‌تر از همتایان داخلی است.
• کارت کپچر مستقل: همان‌طور که از نام این مدل‌ها مشخص است، دو نوع اول برای ضبط تصاویر نیاز به اتصال به کامپیوتر دارند، اما مدل مستقل بدون نیاز به رایانه توانایی ضبط تصاویر را دارد. کارت کپچر بلک مجیک یکی از محبوب‌ترین کارت کپچرهای مستقل است.

هر کدام از این انواع، خود در سه مدل آنالوگ، دیجیتال یا ترکیبی از هر دو تولید می‌شوند.

کارت کپچر آنالوگ

عموماً در کارت کپچرهای آنالوگ از پورت Composite برای ورودی تصویر استفاده می‌شود. البته در برخی از مدل‌های کارت کپچر آنالوگ پورت‌های S-Video و Component نیز وجود دارد. برای ورودی صدا نیز در این مدل از دو راه استفاده می‌شود: ورودی Line-in کارت صدا یا ورودی مستقیم صدای استریوی RCA. البته امروزه استفاده از Line-in به دلیل افت کیفیت صدا و عدم همزمانی (سینک) صدا و تصویر تقریباً منسوخ شده است.

از نمونه کارت کپچرهای آنالوگ می‌توان به کارت کپچر اکسترنال MyGica iGrabber Live، کارت کپچر 283s و کارت کپچر EZCap 262 اشاره کرد که توسط نادر کامپیوتر، دارای نمایندگی انحصاری Mygica و EZCap در ایران، ارائه می‌شوند.

کارت کپچر دیجیتال

کارت کپچر دیجیتال برای ورودی تصویر به ورودی فایروایر (1394 یا DV)، ورودی HDMI، ورودی HD-SDI یا ترکیبی از این موارد، مانند دو پورت SDI و HDMI یا بیشتر، مجهز است که به مدل آن بستگی دارد. این کارت‌ها قابلیت کپچر تصاویر با رزولوشن‌های بالا را دارند.

در سال‌های اخیر به دلیل گسترش پورت‌های HDMI و SDI، ورودی 1394 کاربرد کمتری دارد؛ از این رو این ورودی بیشتر در کارت‌های جداگانه‌ای که به نام کارت 1394 مشهور هستند، با چیپ‌های مختلف NEC، VIA، Agere و Texas Instruments و با سرعت‌های 400 و 800 تولید می‌شود. از کارت 1394 فقط برای کپچر استفاده نمی‌شود و از آن برای اتصال دستگاه‌های صنعتی، اسکنرهای حرفه‌ای و کارت‌های صدای استودیویی نیز استفاده می‌شود. امروزه کارت‌های کپچر جدید دارای ورودی HDMI یا SDI یا هر دوی آن‌ها هستند و برای کپچر تصاویر با رزولوشن بالا مناسب‌اند.

• ورودی HD-SDI: کارت‌هایی که ورودی آن‌ها HD-SDI است، در مدل‌های مختلف 3G-SDI، 6G-SDI و 12G-SDI با قابلیت‌های گوناگون موجود هستند. مدل‌های 3G-SDI و 6G-SDI رایج‌تر و پرکاربردتر از بقیه هستند.
• ورودی HDMI: کارت‌هایی که ورودی آن‌ها HDMI است، بسته به مدل، تا رزولوشن‌های Full HD، 2K، 4K و 8K را پشتیبانی می‌کنند.

از جمله کارت‌های کپچر HD می‌توان به کارت کپچر MyGica U800 II و کارت کپچر اکسترنال EZCap 269 4K اشاره کرد که نادر کامپیوتر تنها نماینده‌ی رسمی فروش و خدمات پس از فروش آن‌ها در ایران است.

کاربردهای کارت کپچر

کارت کپچر ابزاری مفید برای افرادی است که به دنبال ضبط، ویرایش و پخش ویدیو با کیفیت بالا هستند. مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

• استریمینگ و پخش زنده: کارت کپچر به استریمرها و گیمرهایی که می‌خواهند محتوای خود را به صورت زنده پخش کنند کمک می‌کند تا با کیفیت بالا و بدون تأخیر، بازی‌ها یا رویدادهای خود را به اشتراک بگذارند.
• ضبط گیم‌پلی: ضبط کردن صحنه‌های بازی و به اشتراک گذاشتن آن با دیگران در اینترنت.
• ویرایش ویدیو: فیلم‌سازان آماتور و حرفه‌ای از کارت کپچر برای ضبط و ویرایش ویدیوهای با کیفیت بالا استفاده می‌کنند.
• آموزش آنلاین و لایو استریم: مدرسان و اساتید می‌توانند از کارت کپچر برای ضبط و پخش کلاس‌های آنلاین، سمینارها و... از طریق اینترنت در پلتفرم‌هایی مثل یوتیوب استفاده کنند.
• تبدیل و دیجیتالی کردن فیلم‌ها: تبدیل فیلم‌های دوربین، نوارهای VHS و کنسول‌های بازی و دیجیتالی کردن فیلم‌های قدیمی.
• ضبط خروجی میکسر تصویر: کپچر تصاویر از میکسرهای تصویر و دیگر منابع ویدئویی و انجام کارهایی مانند مانیتورینگ.
• پردازش تصویر: پردازش تصاویر دوربین‌های صنعتی و پزشکی و...
• امنیت و نظارت: در سیستم‌های امنیتی، کارت کپچر برای ضبط تصاویر دوربین‌های مداربسته استفاده می‌شود.

گیم کپچر؛ کارت کپچر برای گیمرها

مطمئناً نام گیم کپچر را شنیده‌اید، مخصوصاً اگر گیمر حرفه‌ای باشید. معمولاً گیمرهای حرفه‌ای صحنه‌های بازی خود را ضبط کرده و آن‌ها را با دوستان و گیمرهای دیگر به اشتراک می‌گذارند. برای انجام این کار به یک کپچر کارت نیاز است تا بتوان تصاویر یا صحنه‌های بازی را از کامپیوتر، لپ‌تاپ یا کنسول ضبط کرد. به این کپچر کارت‌ها، گیم کپچر گفته می‌شود. این نکته را فراموش نکنید که کپچر کارتی را انتخاب کنید که با مشخصات خروجی کنسول بازی شما سازگار باشد.

پردازش تصویر

کاربرانی هستند که نیاز دارند تصاویر دوربین‌های صنعتی، پزشکی، رباتیک و نظایر آن‌ها را در نرم‌افزار مد نظر خود پردازش کنند. برای این کار به یک کارت کپچر با پشتیبانی از استاندارد UVC نیاز است تا به وسیله‌ی آن بتوان تصاویر را به کامپیوتر یا لپ‌تاپ منتقل کرد و با نرم‌افزار مورد نظر پردازش کرد. البته فراموش نکنید که برخی نرم‌افزارها از برخی کارت‌های کپچر پشتیبانی نمی‌کنند؛ در نتیجه باید کپچر کارتی انتخاب شود که با نرم‌افزار مد نظر متناسب باشد.

کپچر تصاویر ویدئویی

اگر به فکر این افتاده‌اید که فیلم‌های قدیمی خود را به صورت فایل‌های دیجیتال یا DVD درآورید، یا می‌خواهید فیلم‌های دوربین خود را ضبط و سپس تدوین کنید، به یک کپچر کارت نیاز دارید؛ البته باید کارت کپچری تهیه کنید که با نیاز شما متناسب باشد.

کاربرد کارت کپچر در پلتفرم‌های مختلف

دستگاه‌های داخلی و خارجی دریافت و ضبط ویدئویی معمولاً برای پلتفرم‌های مختلفی طراحی می‌شوند:

• سیستم پی‌سی: اگر روی سیستم دوگانه کار می‌کنید، کارت کپچر به شما کمک می‌کند که رایانه‌ی دوم را به رایانه‌ی اصلی متصل کنید. این کار شما را قادر می‌سازد که عملکرد بهینه را در سیستم اصلی هنگام بازی حفظ کنید. این موضوع به‌ویژه برای گیمرهای رقابتی مهم است؛ گیمرهایی که باید با نرخ فریم بالا بازی، تصویربرداری و ضبط کنند و به‌طور همزمان آن را به‌صورت زنده استریم کنند.
• کنسول پلی‌استیشن: برای گیمرهای پلی‌استیشن، کارت کپچر قطعاً انعطاف بیشتری فراهم می‌کند. در مقایسه با استفاده‌ی صرف از نرم‌افزار، این کارت به کاربران در پخش آسان، ضبط و ویرایش فیلم‌های بازی کمک می‌کند.
• کنسول ایکس‌باکس: کارت‌های کپچر برای کاربران ایکس‌باکس نیز مفید هستند، زیرا در مقایسه با نرم‌افزارهای ساده به آن‌ها کمک می‌کنند تا تصاویر ضبط‌شده‌ی بازی با اندازه و حجم بزرگ‌تر را مدیریت کنند. پخش و ویرایش با پشتیبانی کارت کپچر بسیار آسان‌تر می‌شود.
• سیستم مک: تعداد کمی از کارت‌های کپچر ویژه طراحی شده‌اند که از پخش بازی در پلتفرم مک پشتیبانی می‌کنند و کاربرد کارت کپچر در این پلتفرم بسیار محدود است.

آیا تمام استریمرها به کارت کپچر نیاز دارند؟

به طور مختصر و مفید باید گفت که اگر می‌خواهید محتوای بازی‌های کنسول‌هایی مانند ایکس‌باکس یا پلی‌استیشن را از طریق کامپیوتر به صورت زنده پخش کنید، به یک کارت کپچر نیاز دارید. اما برای پخش گیم‌پلی کامپیوتر پاسخ این سؤال عموماً منفی است، هرچند گاهی اوقات چاره‌ای جز استفاده از کارت کپچر ندارید؛ برای مثال زمانی که از دو کامپیوتر جداگانه، یکی برای اجرای بازی و دیگری برای استریم، استفاده می‌کنید و می‌خواهید عملکرد سیستم اصلی در هنگام بازی حفظ شود.

ویژگی‌های مهم یک کارت کپچر

• رزولوشن: حداکثر رزولوشنی که کارت کپچر می‌تواند پشتیبانی کند.
• فریم ریت: تعداد فریم‌هایی که در هر ثانیه پردازش می‌شود.
• پورت‌های ورودی و خروجی: نوع پورت‌هایی که برای اتصال دستگاه‌های مختلف استفاده می‌شوند.
• نرم‌افزار همراه: بسیاری از کارت‌های کپچر با نرم‌افزارهایی همراه هستند که امکانات ویرایش و ضبط را فراهم می‌کنند.

نکات مهم هنگام خرید کارت کپچر

• نیاز خود را مشخص کنید: قبل از خرید، مشخص کنید که از کارت کپچر برای چه کاری استفاده خواهید کرد؛ استریم، ضبط گیم‌پلی، دیجیتالی کردن فیلم‌های قدیمی یا پردازش تصویر.
• رزولوشن و فریم ریت مورد نیاز را تعیین کنید: بر اساس نیاز خود، کارت کپچری با رزولوشن و فریم ریت مناسب انتخاب کنید.
• پورت‌های ورودی و خروجی را بررسی کنید: مطمئن شوید که کارت کپچر دارای پورت‌های مورد نیاز برای اتصال دستگاه‌های شما است.
• سازگاری را در نظر بگیرید: کارت کپچر باید با مشخصات خروجی کنسول بازی و نیز نرم‌افزاری که قرار است با آن کار کنید سازگار باشد.
• بودجه خود را در نظر بگیرید: کارت‌های کپچر در رنج قیمتی متنوعی موجود هستند.

جمع‌بندی

کارت کپچر قطعه‌ای سخت‌افزاری است که سیگنال‌های تصویری و صوتی دستگاه‌هایی مانند کنسول بازی، دوربین فیلم‌برداری و پخش‌کننده‌های ویدئویی را دریافت کرده و به فرمت دیجیتال تبدیل می‌کند تا بتوان آن‌ها را ضبط، ویرایش یا به صورت زنده پخش کرد. این کارت‌ها در انواع اینترنال، اکسترنال و مستقل و در مدل‌های آنالوگ، دیجیتال یا ترکیبی تولید می‌شوند. اگر قصد استریم بازی‌های کنسولی را دارید، به کارت کپچر نیاز دارید، اما برای استریم بازی‌های کامپیوتری عموماً فقط در سیستم‌های دوگانه به آن احتیاج خواهید داشت. با انتخاب کارت کپچر مناسب بر اساس نیاز، رزولوشن، فریم ریت، پورت‌ها و بودجه، می‌توانید تجربه‌ی کاربری خود را به طور قابل توجهی بهبود ببخشید.

سوالات متداول

آیا برای استریم بازی‌های کنسول به کارت کپچر نیاز است؟

بله؛ اگر می‌خواهید محتوای بازی‌های کنسول‌هایی مانند ایکس‌باکس یا پلی‌استیشن را از طریق کامپیوتر به صورت زنده پخش کنید، به یک کارت کپچر نیاز دارید.

آیا برای استریم بازی‌های کامپیوتری هم کارت کپچر لازم است؟

عموماً خیر. اما اگر از دو کامپیوتر، یکی برای اجرای بازی و دیگری برای استریم، استفاده کنید، کارت کپچر به پی‌سی مخصوص استریم متصل می‌شود و به حفظ عملکرد سیستم اصلی کمک می‌کند.

تفاوت کارت کپچر اینترنال و اکسترنال چیست؟

کارت کپچر اینترنال درون کیس نصب شده و به مادربرد متصل می‌شود و به یک اسلات خالی نیاز دارد، اما کارت کپچر اکسترنال قابل حمل است و از طریق USB 3.0 یا USB Type-C به کامپیوتر وصل می‌شود؛ به همین دلیل استفاده از آن ساده‌تر و در برخی موارد ارزان‌تر است.

رمزگذاری سخت‌افزاری در کارت کپچر چه مزیتی دارد؟

در کارت‌هایی که رمزگذاری (Encode) را به‌صورت سخت‌افزاری انجام می‌دهند، بار پردازشی این مرحله از دوش CPU برداشته می‌شود و منابع پردازنده در اختیار اجرای بازی باقی می‌ماند.

برای پردازش تصاویر دوربین‌های صنعتی و پزشکی چه کارت کپچری مناسب است؟

برای این کار به کارت کپچری با پشتیبانی از استاندارد UVC نیاز است که با نرم‌افزار پردازش تصویر مورد نظر شما نیز سازگار باشد.